Politiediscriminatie in Nederland. Nee toch?

donderdag 11 december 2014

Veel mensen zeggen geen onderscheid te maken, maar is het ook echt zo? Een bekend experiment uit de VS is deze, waarin verschillende mensen een fiets stelen.

Dit experiment is herhaald in Nederland. De beelden daarvan zijn te zien in de documentaire Zwart als Roet (het start bij minuut 27.50). In dit experiment – opgezet en begeleid door de Doetank en Gideon Everduim – gaan drie jongens in het Vondelpark een fiets stelen: ze zijn even oud en even groot, dragen dezelfde kleding, maar verschillen in huidskleur. De vraag is: hoe reageert hun omgeving?

De resultaten van dit experiment zijn schokkend. Van de jongen met de lichte huidskleur dachten mensen dat hij zijn sleuteltje kwijt was, terwijl ze bij de jongens met een donkere vermoedden dat hij de fiets aan het stelen was. Terwijl de één moest onderhandelen met de politie, werd de ander geholpen door de parkwachter bij het losknippen van de fiets!

Deze situatietest is geschikt om discriminatie door de politie zichtbaar te maken. Discrimineert de politie nu ook al? Nou, dat is wel de ervaring van veel mensen, in het bijzonder jongeren met een migranten-achtergrond. Zij hebben het idee dat zij vaker staande worden gehouden of zich vaker moeten legitimeren dan anderen.

Zij worden daarin ondersteund door dit rapport van Amnesty International dat in 2013 uitkwam. Daarin wordt beschreven dat terwijl de politie heel veel bevoegdheden hebben, er nauwelijks controle is op de uitoefening hiervan. Bovendien blijkt uit andere studies, zoals o.a. hier beschreven door Sinan Çankaya, dat de politie wel degelijk de huidskleur of afkomst van iemand laat meewegen bij de beslissing een persoon staande te houden.

Om meer inzicht te verkrijgen voerde de Doetank vorig jaar daarom een situatietest uit, wat resulteerde in deze korte film (zie boven).

Deze film, inmiddels meer dan 100.000 keer bekeken, volgt zes jongens: drie witte jongens en drie donkere jongens. Zij vertellen over hun ervaringen met de politie en gaan gezamenlijk de buurt in. Het doel: onderzoeken of de politie zal reageren op één van beide groepjes. In totaal liepen de jongens ongeveer tien uur rond in vier verschillende steden: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Pijnacker.

In Amsterdam en Den Haag is het raak. De groep jongens met een donkere huidskleur wordt aangesproken, en in Den Haag zelfs om ID gevraagd. Waarom moeten zij hun ID wél laten zien en de jongens met een lichte huidskleur niet? Daar heeft de politie een verklaring voor: “We hebben al een paar dagen meldingen dat er vreemde lui door de buurt heen lopen en daar voldoen jullie wel een beetje aan.”

Deze uitleg schiet tekort. De jongens met een lichte huidskleur liepen immers ook de buurt. Zij droegen dezelfde kleren en vertoonden hetzelfde gedrag, maar hoefden niet hun ID te laten zien. De jongens met een donkere huidskleur worden wel gestopt, met gebrekkige juridische onderbouwing. Dit fenomeen noemt men etnisch profileren.

Op 18 december vindt er in de Melkweg Controle Alt Delete plaats. Een evenement over etnisch profileren met debat, muziek en spoken performances.

Thema dit jaar: de (on)zin van klagen. Heb jij vertrouwen in de afhandeling van klachten door de politie? Vind jij dat instanties ons voldoende mogelijkheden geven om iets te doen tegen discriminatie door de politie?

De bijeenkomst van 20:00 – 23:00 uur (19:30 – 20:00 uur inloop) is gratis, maar aanmelden is verplicht: stuur daarvoor een e-mail naar info@izi-solutions.com.